Amortyzacja-ile ich jest

Odpowiedź jest łatwa:  zależy  przez pryzmat jakich regulacji patrzymy. Do wyboru mamy MSR, PSR i prawo podatkowe.

Wg MSR 16 mamy metodę liniową,  metodę degresywną i metodę opartą na liczbie wytworzonych produktów, ale katalog nie jest zamkniety

Wg PSR,  w Ustawie o Rachunkowości  nie wymienia się żadnej metody amortyzacji – nie należy jednak stosować metod, których wynik nie będzie odpowiadał wskazanym w art. 32 ust. 2 tej ustawy kryteriom, ale najczęściej wybierane są liniowa, degresywna, naturalna.

Prawo podatkowe: metoda liniowa, degresywna, stawek indywidualnych.

Koszt produktów wytworzonych na własne potrzeby

Koszt produktów wytworzonych na własne potrzeby  (pozycja występuje w wariancie porównawczym RZIS w dziale przychodów) – w tej pozycji rachunku zysku i strat prezentuje się wartość nakładów ujętych uprzednio jako koszty według rodzaju, które następnie zostały „zatrzymane” w firmie w postaci przekwalifikowanych na środki trwałe wyrobów gotowych czy wyrobów gotowych które zostały przekazane do sklepów firmowych jako towary.

Rozliczenia międzyokresowe c.d.

Wydzielenie w ewidencji przychodów przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności kosztów i przychodów służy prawidłowemu ustaleniu wyniku działalności za dany okres.

Rozliczenia międzyokresowe przychodów (RMP)  obejmują wszystkie te przychody, które powstały w innym okresie niż okres, którego dotyczą. Rozliczania w czasie tych przychodów dokonuje się celem ewidencji  danych  kwot przychodów w tych okresach sprawozdawczych, których one dotyczą. Rozliczenia międzyokresowe przychodów wykazuje się w pasywach bilansu

Związane jest to w praktyce podmiotów gospodarujących z przypadkami inkasowania należności za świadczenia, które będą wykonane w przyszłych okresach sprawozdawczych, np.

  • osiągane są wpływy z przedsprzedaży biletów miesięcznych,
  • pobierane są z góry opłaty za usługi hotelowe, mieszkaniowe itp.

Są to więc przychody przyszłych okresów sprawozdawczych (rozliczenia bierne).

Wydzielenie w ewidencji przychodów przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności kosztów i przychodów służy prawidłowemu ustaleniu wyniku działalności za dany okres.

Rozliczenia międzyokresowe

Rozliczenia międzyokresowe – termin w rachunkowości określający koszty związane z zawarciem udokumentowanej transakcji w jednym okresie a dotyczące innego okresu lub wielu okresów.

Rozliczenia międzyokresowe (RM) dzielimy na Rozliczenia Międzyokresowe Kosztów (RMK) i  Rozliczenia Międzyokresowe Przychodów (RMP).

RMK: zasadność utworzenia w bilansie pozycji RMK wynika z potrzeby prawidłowego, zgodnego z prawdą ustalenia wyniku finansowego.  Konieczność rozliczenia kosztów wynika z sytuacji gdy poniesione wydatki nie mogą być uznane za koszty danego okresu sprawozdawczego.

RMK dzielimy na czynne, które pokazują się po stronie aktywów (RMKC) i bierne które pokazują się po stronie pasywów (RMKB).

Przykłady RMKC. Ogólnie do RMKC „wrzucamy” te wydatki (czyli potencjalne koszty lecz nie mające pokrycia w przychodach czyli np.  

  • opłacone z góry prenumeraty czasopism (bo zapłaciliśmy za np. tygodniki  a jeszcze ich nie dostaliśmy),  
  • koszty prac badawczych i rozwojowych do czasu ustalenia ich efektów (ponieśliśmy ten koszt a nie towarzyszy mu przychód),
  • różnice między wartością nominalną a emisyjną wyemitowanych własnych papierów wartościowych: emitujemy obligacje o wartości nominalnej  100PLN (czyli tyle oddajemy w dniu zapadalności nabywcom naszych obligacji), do ręki dostajemy 90PLN . Różnica  10PLN jest księgowana na RMKC. To 10PLN  będzie kosztem poniesiony w okresie obecnym ale będzie dotyczy przyszłego okresu rozliczeniowego (dla lepszego zrozumienia tego ostatniego autor poleca tu przeczytanie UOR Art. 39.4.)

Przykłady RMKB. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów to są rezerwy na wydatki przyszłych okresów, którymi obciąża się koszty bieżącego okresu. Dotyczą one: 

  • świadczeń ściśle oznaczonych wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów jednostki, a kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny, 
  • obowiązku wykonania przyszłych świadczeń wobec osób nieznanych.

 Szczegółowiej:

    • naprawy gwarancyjne, na udzielone gwarancje przewyższające rok lub dłużej,
    • wynagrodzenie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne pracowników produkcyjnych, które są należne za urlop przysługujący za dany rok,
    • koszty planowanych większych remontów,
    • koszty zakupu materiałów. Warunkiem jest, że kwotę tych świadczeń można oszacować, pomimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku. W związku z tym tworzymy rezerwy na koszty przyszłych okresów.
 

Debt/EBITDA i Net Debt/EBITDA

Dlaczego dla większości klientów bezpieczny poziom ww wskaźników wg banków wynosi ok 3.0x-3.5x  ?

Wynika to z kilku czynników. Najprostsze wyjaśnienie, które zawiera w sobie wszystkie składowe  jest takie: wg. badań rynku USA firmy o podanych wysokościach wskaźników rzadko bankrutowały w porównaniu do tych z wyższym Debt/EBITDA.

Można się zastanowić dlaczego. Autor uważa, że czynnikami które mogą tutaj dorzucać swoje trzy grosze być może są:  średni czas życia produktu może wynosić 3 lata (po fazie wzrostu i przed nasyceniem) co daje firmie możliwość generowania stabilnej EBITDA przez 3 lata. Być może ma tu wpływ czas kadencyjności zarządu wynoszący pięć lat i dobrze jest jeśli np. kredyt może być spłacony w ciągu tej samej kadencji zarządu i dlatego wysokość wskaźnika w okolicach 3.0x jest tak popularna. Mówiąc o skali 3.0x-3.5x mówimy  o pewnej dominującej średniej. Są sektory gdzie ze względu na mała marże, małe bariery wejścia, bądź niestabilność warunków rynkowych  ta skala jest węższa (np. sprzedaż detaliczna), ale są też sektory gdzie marże są wyższe, bariery wejścia większe lub rynek jest stabilny (np. długoterminowe umowy handlowe) i wtedy ta skala jest poluzowana i może wynosić np. 7.0x.

Odsetki jako koszt finansowania i wydatek

Odsetki jako koszt finansowania  i wydatek. Gdzie je znaleźć ? Odsetek na pierwszy rzut oka zawsze będziemy szukać w „Rachunku zysków i strat”  w kosztach finansowych  oraz w sprawozdaniu „Cash flow” w części „Przepływy pieniężne z działalności finansowej”. I to są dobre miejsca. Ale nie jedyne.

Ale dodatkowo:

1.      Odsetki od finansowania przeznaczonego na nabycie/wytworzenie składnika aktywów obrotowych powiększają nam koszt tego składnika i te odsetki znajdziemy  w RZIS w kosztach własnych sprzedaży. Jednak jest pewne ALE:

(A)   ma to zastosowania w przypadkach uzasadnionych niezbędnym, długotrwałym przygotowanie m towaru lub produktu do sprzedaży bądź długim okresem wytwarzania produktu – wg UOR art. 28 ust.4

opcjonalnie

(B)   możliwe jest aktywowanie kosztów finansowania zewnętrznego, które są bezpośrednio powiązane z nabyciem, budową lub wytworzeniem dostosowywanego składnika aktywów. Przy czym dostosowywany składnik aktywów to taki składnik aktywów, który wymaga znacznego okresu niezbędnego do przygotowania go do zamierzonego użytkowania lub sprzedaży – wg. MSR 23.

2.      W przypadku odsetek dotyczących zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania budowy środków trwałych do dnia przyjęcia tych składników majątkowych do używania, trzeba uwzględnić w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia tych aktywów (czyli w CAPEX). Nie ma ich w RZIS. Pojawiają się pośrednio w RZIS w okresach następnych w postaci zwiększonej amortyzacji.  

Umiejscowienie w/w odsetek w Cash flow:  odsetki z pkt 1 pojawią się w „Przepływach pieniężnych  z działalności operacyjnej”,  odsetki związane z finansowaniem aktywów trwałych w „Przepływach pieniężnych z działalności inwestycyjnej”.

W momencie sprzedaży aktywa bądź oddania aktywa trwałego do użytkowania odsetki od zaciągniętego kredyty pojawią się już  „Przepływach pieniężnych z działalności finansowej”. W tym samym miejscu pojawią się odsetki jeśli kredyt był refinansowany.

Powyższe jest dobrze zobrazowane w sprawozdaniu finansowym za rok 2018 np. spółki giełdowej Dom Development S.A.

Rachunek zysków i strat – jak zapamiętać wersje

Zgodnie z UOR jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji sporządzają sprawozdanie finansowe, czyli podają zakres informacji, zgodnie z załącznikiem nr do ustawy. Rachunek zysków i strat może być podany w dwóch wariantach: porównawczym i kalkulacyjnym. Jak zapamiętać?

W wariancie porównawczym poniesione koszty są PORÓWNYWANE do przychodów danego okresu. W wyniku tego przychody   (tak, tak: przychody) są  pomniejszane lub powiększane  („II. Zmiana stanu produktów”)  o koszty nie dotyczące danego okresu.  Mechanika tego wygląda tak:

  1. jeśli wyprodukowaliśmy w danym roku  coś co się nie sprzedało i koszt tego był 100PLN to wchodzi nam w koszty, ale w sumie nie powinien jeśli mamy  zachować zasadę współmierności. To co zrobić ?  Ano powiększamy Przychody o 100PLN niwelując zwiększenie kosztów.
  2. jeśli coś się sprzedało w danym roku a było wyprodukowane w zeszłym roku i koszt tego był 100PLN to NIE wchodzi nam to w koszty, ale w sumie powinno jeśli mamy  zachować zasadę współmierności. To co zrobić teraz ?  Pomniejszamy Przychody o 100PLN niwelując zmniejszone koszty sprzedanego artykułu.

Koszty w tym układzie kalkulacyjnym ujmowane są według miejsc ich powstania (produkcja, sprzedaż, zarząd) i podlegają rozliczeniu na produkty. Celem tego układu jest uzyskanie lepszego wglądu w strukturę kosztów i KALKULAJCA ich tak by było dokładnie wiadomo ile wynosi koszt produkcji danego produktu.